Amadeo Modilyani | Anna Axmatova

Onu mənim tanıdığımdan fərqli təsvir edənlərə çox inanıram, ki birincisi – mən onun təbiətinin yalnız bir cəhətini ( parlaq) tanıya bilərdim, axı mən sadəcə yad, güman ki, öz növbəmdə, anlaşılmaz iyirmi yaşlı qadın, əcnəbi idim, ikincisi – biz 1911-ci ildə görüşdüyümüz zaman mən özüm onda böyük dəyişiklik müşahidə etmişdim. O, bir növ, tam tutqunlaşmış və cılızlaşmışdı. 1910-cu illərdə onu son dərəcə nadir hallarda görmüşdüm, sadəcə bir neçə dəfə. Bununla belə, o, bütün qış boyunca mənə yazmışdı. Şeir yazdığını mənə deməmişdi.

İndi başa düşdüyüm kimi, məndə onu ən çox təsirləndirən fikirləri təxmin etmək xüsusiyyətim, özgə yuxularını görməyim və məni tanıyanların artıq vərdiş etdikləri digər xırdalıqlar idi. O elə təkrar edirdi: “Fikirlərin ötürülməsi…” Tez-tez deyirdi: “Bunu ancaq siz bacarırsınız”.

Continue reading “Amadeo Modilyani | Anna Axmatova”

Advertisements

“Fəryad” – Edvard Munk

021-Çığlık-The-Scream-Munch

Bir yol boyunca iki dostumla birlikdə irəliləyirdim

Günəş batırdı

Qəfildən səmanın qan qırmızısına büründüyünü gördüm

Mən dayandım,  əldən düşmüş bir halda çəpərə söykəndim

Mavi-qara  fyordun[1] və şəhərin üzərində qan və alov dilləri vardı

Dostlarım yollarına davam etdilər və mən təşvişdən titrəyərək orada qaldım

Və təbiətdən keçən sonsuz fəryadı hiss etdim.

Edvard Munk yuxarıdakı şeirini 1895-ci ildə tamamlanmış məşhur əsəri “Fəryad”ın ikinci nüsxəsinə əlavə etmişdi. Şeir Munkun üzərində işlədiyi əsərin xatirə və hisslərini əks etdirir.

Continue reading ““Fəryad” – Edvard Munk”

Bedrettin Cömert |Mifologiya və İkonoqrafiya (Giriş)

­Hansı növdən olursa olsun, bir sənət məhsulunun dadılması, onun qavranılması ilə düz mütənasibdir. Əsəri nə qədər çox anlamışıqsa, əldə edəcəyimiz həzz də o qədər yüksək olacaqdır. Anlamaq isə, araşdırmaqla, axtarmaqla, ağlın irrasional güclərinə bacardıqca az pay buraxmaqla, duyğu və təəssüratlarımızı dilə töküb, başqalarına çatdırıla biləcək hala gətirməklə baş verə bilər.

Hər bir gerçək sənət əsəri, ənənəyə bağlılığı nisbətində, onu yadırğayıcı bir xüsusiyyət də daşıyır. Bu səbəblədir ki, bir yandan tarixi bir proses içində yer alır, bir yandan da, tayı-bərabəri olmayan, bənzərsiz, misilsiz bir fenomendir. Yəni həm ictimaidir, həm də olduqca fərdidir. Sənətçinin unikal şəxsiyyətindən irəli gələn və vərdiş edilmiş formalara, qəliblərə tərs düşən, amma əslində yeni bir ənənə yaradacaq ünsürlər daşıyan yeni ifadə üsullarından həzz ala bilmək, həmişə asan baş verən bir münasibət deyildir. Çünki “Bəyənmə” dediyimiz bacarıq, anadangəlmə gətirdiyimiz kimi qalan, durğun bir meyl deyil. “Bəyənmə” inkişaf edən, irəliləyən, vaxt keçdikcə tamamlanan bir xüsusiyyətdədir. Bu baxımdan, vərdiş edilmiş bəyənmə ölçülərimizi zorlayan, hətta ilk qarşılaşmada bizə mənfi estetik mühakimə belə verdirən bir çox yenilik, onları kökündə bəsləyən qanun və səbəbləri anladıqdan sonra, içimizə yeni qapılar açır, bəyənmə sərhədlərimizi biraz daha genişləndirir, yenilikləri daha sağlıqlı və həqiqətə uyğun bir formada qəbul edə biləcəyimiz bir səviyyəyə çatdırırlar bizi. Continue reading “Bedrettin Cömert |Mifologiya və İkonoqrafiya (Giriş)”

İvanın uşaqlığı (1962).

Иваново детство (1962).

Rejissor: Андрей Тарковский.

Müsahibə:

– İlk filminiz olan “İvanın uşaqlığı” necə yarandı?

Bir az qəribə bir hekayəsi var bu filmin. Mosfilm studiyaları filmin istehsalına başqa bir qrupla başlamışdı. Filmin yarısından çoxu bu qrupla çəkildi, pulun yarısı xərclənmişdi, amma nəticə elə pis idi ki, prodüser olan firma filmin çəkilişini dayandırmaq məcburiyyətində qaldı və yeni bir rejissor axtarmağa başladı. Əvvəl tanınmış rejissorlara müraciət etdilər, sonra daha az tanınmışlara. Hamısı da bu yarımçıq qalmış filmi çəkməyi rədd etdilər. Mənə gəlincə ВГИК (Всероссийский государственный институт кинематографии) kino universitetindən yeni məzun olmuş, diplom filmim “Le Rouleau Compresseur et le Violon” u bitirməyə çalışırdım. Təklifi qəbul etməmişdən əvvəl bir sıra şərtlərim var idi: ssenarini yenidən yazmaq, bunun üçün də ssenarinin ilhamlandığı Vladimir Bogolomov-un hekayəsini yenidən oxumaq istəyirdim. Daha əvvəl çəkilən qismin heç çəkilməmiş kimi qəbul edilməsini və hər şeyə sıfırdan başlamaq üçün bütün oyunçularla, texniki qrupun dəyişdirilməsini istədim. Mənə “OK amma pulun da yarısını alacaqsınız” deyildi. Mən də “Əgər mənə ağ kart versəniz yarım büdcə ilə də işləyə bilərəm.” deyə cavab verdim və beləcə film çəkildi. Continue reading “İvanın uşaqlığı (1962).”

Psixoseksual şah əsər: Piano Müəllimi

Mixail Hanekenin 2001-ci il istehsalı narahatedici trillerinə bir baxış:

the-piano-teacher-2001_71371393922145

Mixail Haneke şah əsəri olan “Piano müəllimi” (The Piano Teacher) filmində gücün və hakimiyyətin dinamikası ilə münasibətdəki cinsi dinamikanı kəşf edir. Qırx yaşlarında olan piano müəllimi Erika Kohut avtoritar anası ilə yaşadığı müddətdə atası psixiatriya klinikasında yatmaqdadır. Bəzilərinin onları əsir alan insanlara oyun oynayaraq onları azadlığa buraxması üçün yalvarması kimi Erika da saxta kiçik qız ilə müstəqilliyini elan etməyə çalışan yetkin qadın arasında qərarsız qalaraq, anasının hakimiyyəti altında qıvranmaqdadır. Evdəki həyatı ruhi vəziyyətinin təməlini göz önünə sərərkən, ədəbsiz, gənc pianinoçu Uolter Klemmer Erikadan fərdi dərs almağa başlayır və beləliklə, film maraq doğuran və sarsıdıcı yön alır.

Continue reading “Psixoseksual şah əsər: Piano Müəllimi”

Spirited Away | Hayao Miyazaki

1123

“Nausicaä of the Valley of the Wind”, “Castle in the sky”, “Kiki’s Delivery Service” və “Howl’s Moving Castle” başda olmaqla bir çox mühüm animasiyaya imza atan Miyazaki “Spirited Away” ilə Yapon mifologiyasını həm öz ölkəsinin gəncləri, həm də dünyanın digər bölgələrində yaşayanlara son dərəcə yaradıcı bir şəkildə tanıdır.

Miyazakinin filmlərində Qərb animasiyalarında tez-tez rast gəldiyimiz kəskin xəttlər yoxdur. Bir obrazın pis olması heç yaxşılıq etməyəcəyi mənasına gəlməz; real həyatda olduğu kimi yaxşının içində pis, pisin içində yaxşı vardır. Miyazaki qadın məsələsinə qarşı həssas olmaqla bərabər ətrafa olan qayğısı və müharibə eleyhinə olması ilə də diqqət çəkir. Ən əsas cəhətlərindən biri filmlərində Yapon mədəniyyətindən ünsürlər istifadə etməsidir. Bu mədəniyyəti keçmişdən günümüzə daşıyarkən zəmanəyə uyğunlaşdırır və beləcə unudulmasını əngəlləyir. Miyazaki: “Ənənəvi şeyləri tərk etmək doğru deyil. Texnologiya tərəfindən əhatə edilmiş uşaqlarımız hər keçən gün öz köklərindən biraz daha uzaqlaşır. Onlara mədəniyyətlərinin nə qədər zəngin olduğunu anlatmalıyıq” – deyir.

Continue reading “Spirited Away | Hayao Miyazaki”

Biz əslində mövcud olmamalıyıq

9eab1116214369.562a6f7c5f6a5AntiNatalism Fəlsəfəsi

Professor David Benatarın yazısı  (Cape Town Universitetindən)

Bu məqalə “Cəhənnəmdən heç bir çıxış yoxdur: “True Detective fəlsəfəsi”nə yönəlik tənqiddir.

Tələbələrim tərəfindən müəyyən bir televiziya verilişini izləyib-izləmədiyimin soruşulması nadir hadisədir. “True Detective” yayımlananda bu hal dəyişməyə başladı və tələbələrim mənə baxıb-baxmadığım sualını verməyə başladılar. Məni bu suala cavab verməyə vadar edən şey dedektiv Rustin Cohle-un antinatalist fikirləri, həmçinin yazıçı Nic Pizzolattonun müsahibəsi oldu hansı ki, mənim “Better Never to Have Been”(1) kitabım onun Rustin Cohleni formalaşdırarkən ilhamlandığı işlərdən idi.(2) Continue reading “Biz əslində mövcud olmamalıyıq”

«Sudanda aclıq»

1

25 mart 1993- cü ildə fotojurnalist Kevin Karter aclıq mənzərələrini çəkmək üçün Sudana uçur. Təyyarə kiçik Ayod kəndi yaxınlığında yerə enir.

1

Acından ölən insanları çəkməkdən yorulan Kevin kənddən kiçik kolluqlarla dolu düzəngaha çıxır və qəfil astadan gələn hıçqırıq səsi eşidir. Ətrafa boylananda o, yerdə uzanmış yarıcanlı qız uşağını görür. O, uşağın şəklini çəkmək istəyir, elə bu zaman bir neçə addım aralıda leşyeyən kərkəs yerə enir. Quşu ürkütməsin deyə Kevin çox ehtiyatla ən yaxşı mövqeni seçir və şəkli çəkir.

Sonra o, iyirmi dəqiqə daha gözləyir ki, bəlkə quş qanadlarını açacaq və ona daha yaxşı kadr tutmaq üçün imkan yaradacaq. Lakin lənətə gəlmiş leşyeyən tərpənmir. Axırda Karter bezir və onu qovur. Bu vaxt ərzində  balaca qızcığaz gücünü toplayır və getməyə, daha doğrusu sürünməyə davam edir. Continue reading “«Sudanda aclıq»”

“Волчок” (2009)

Rejissor: Василий Сигарев

a

 

 

 

 

 

 

 
Mən çoxdandı film çəkmək istəyirdim. Kinoya gəlmək üçün bir dəfə şansım olacaqdı və mən də gəldim. Kino teatrdan mənə daha yaxındır, düzünü desək, teatr həmişə mənə sıxıcı gəlib. Buna görə də mən filmlərə tamaşalardan daha çox baxıram. Əslində birinci dəfə öz pyesimin premyerasını teatrda keçirtmişdim və elə həmin an məyus olmuşdum. Amma teatr əvəzolunmaz təcrübə verir – metaforik düşüncə. Teatrda mümkün deyil ki, sən ancaq bir stol qoyasan və oturub insanlarla danışasan, bir forma fikirləşməlisən və bütünlüklə xüsusi bir dildə danışmalısan. Teatr rejissorlarından Кирил Серебренников və Иван Вырыпаев — «Эйфория», «Изображая жертву», «Юрьев день» və bir çoxları bəzən bir film üçün belə artıqdır.

Continue reading ““Волчок” (2009)”

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: